De Nederlandse versie is onder de Franse tekst.
Une chose que j'aime faire lorsque je me promène dans les rues des villes et des villages des Pays-Bas, c'est regarder chez les gens. Je n'y peux rien, c'est plus fort que moi. Ici, les grandes fenêtres laissent souvent voir l'intérieur des maisons. Pour quelqu'un venant de France, c'est toujours un peu surprenant.
La première idée qui nous vient est souvent la même : La société néerlandaise donne souvent une impression d'ouverture. Ils n'ont pas peur de montrer leur intérieur, leur quotidien, leur façon de vivre. On s'imagine alors qu'il doit être facile de se faire des amis.
Puis, assez rapidement, on découvre que la réalité est un peu différente.
Oui, les Néerlandais engagent facilement la conversation avec un inconnu. Ils aiment parler d'autres langues, même si leur accent peut parfois demander un petit temps d'adaptation. Ils sont curieux, s'intéressent à vous et posent volontiers des questions.
Mais entrer dans leur cercle privé est une autre histoire. Pour cela, il faudra souvent un rendez-vous fixé à l'avance, à une heure précise — et mieux vaut être ponctuel ! Quant à la collation, elle sera généralement simple et sans extravagance.
Mais je m'égare... Revenons à nos fenêtres.
Car si les rideaux sont souvent ouverts et que l'intérieur semble visible depuis la rue, la porte, elle, reste bien fermée. Alors, comment expliquer ce paradoxe ?
En tant que Français, nous avons parfois l'impression que ces fenêtres ouvertes sont une invitation. Pourtant, elles signifient autre chose. Elles traduisent plutôt l'idée que l'on mène une vie honnête, une vie ordinaire, une vie que l'on n'a pas besoin de cacher.
Une chose est sûre : De part et d'autre de la frontière, une même fenêtre ne raconte pas forcément la même histoire.
Le Français regarde une fenêtre et peut y voir une invitation. Le Néerlandais envoie plutôt un message : « Je vis normalement, je n'ai rien à cacher. »
Cette façon de voir est souvent associée à l'influence du calvinisme dans l'histoire des Pays-Bas, même si ce n'est pas la seule explication.
Dans la tradition calviniste, l'être humain est responsable de sa propre vie. Le salut ne se gagne pas en affichant sa richesse ou son importance aux yeux des autres. Au contraire, la modestie, le travail et une vie honnête étaient considérés comme des valeurs importantes.
Cela a contribué à créer une culture où il n'est pas toujours bien vu de se placer au-dessus des autres. Il existe d'ailleurs une expression néerlandaise très connue : « Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg », que l'on pourrait traduire par : « Reste simplement normal, c'est déjà assez fou comme ça ».
Une autre image est celle de la pelouse : si une touffe d'herbe pousse beaucoup plus haut que les autres, on finit par la couper pour que l'ensemble reste uniforme. Cette image illustre une certaine méfiance envers ceux qui veulent trop se distinguer ou montrer qu'ils sont meilleurs que les autres.
Bien sûr, cela ne signifie pas que les gens d'ici n'apprécient pas la réussite ou l'ambition. Mais il existe une préférence culturelle pour rester accessible, ne pas trop se vanter et continuer à faire partie du groupe.
En réalité, plus j'apprends à connaître les Pays-Bas, plus je découvre qu'un peuple peut paraître très ouvert tout en protégeant soigneusement son intimité.
Cette réflexion m'a fait penser à une autre particularité de leur histoire: une société longtemps organisée en communautés qui vivaient côte à côte. Mais cela mérite un autre article...
En préparant cet article, je suis tombée sur une vidéo qui explique très bien cette expression « je n'ai rien à cacher » et son lien avec l'histoire des Pays-Bas. Elle m'a donné envie d'approfondir un sujet que j'avais en tête depuis longtemps.
La vidéo est en anglais, mais il est possible de changer la langue des sous-titres dans les paramètres de YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=WxlPMb2i1pk&list=LL&index=2
Een van de dingen die ik graag doe wanneer ik door de straten van Nederlandse steden en dorpen wandel, is naar binnen kijken bij mensen thuis. Ik kan er niets aan doen; het is gewoon een impuls. De grote ramen geven hier vaak een blik op het interieur van de huizen. Voor iemand uit Frankrijk blijft dat altijd een beetje verrassend.
De eerste gedachte die dan vaak opkomt, is dezelfde: de Nederlandse samenleving wekt de indruk van openheid. Mensen lijken niet bang om hun huis, hun dagelijks leven en hun manier van leven te laten zien. Je krijgt al snel het gevoel dat het gemakkelijk moet zijn om hier vrienden te maken.
Maar al snel blijkt de werkelijkheid iets genuanceerder te zijn.
Ja, Nederlanders raken gemakkelijk aan de praat met onbekenden. Ze spreken graag andere talen, ook al is hun accent soms even wennen. Ze zijn nieuwsgierig, tonen belangstelling en stellen graag vragen.
Maar toegang krijgen tot hun innerlijke kring is een ander verhaal. Daarvoor maak je meestal ruim van tevoren een afspraak, op een vast tijdstip – en op tijd komen is belangrijk! Ook de hapjes en drankjes zijn vaak eenvoudig en zonder veel poespas.
Maar ik dwaal af… Laten we teruggaan naar onze ramen.
Want hoewel de gordijnen vaak open zijn en het interieur vanaf de straat zichtbaar is, blijft de voordeur meestal stevig gesloten. Hoe valt die paradox te verklaren?
Als Fransen krijgen we soms de indruk dat die open ramen een uitnodiging vormen. Maar ze betekenen iets heel anders. Ze drukken het idee uit van een eerlijk leven, een gewoon leven, een leven dat niet verborgen hoeft te worden.
Eén ding is zeker: aan beide kanten van de grens vertelt hetzelfde raam niet noodzakelijk hetzelfde verhaal.
Een Fransman ziet in een open raam misschien een uitnodiging. Een Nederlander geeft er eerder de boodschap mee af: "Ik leef gewoon. Ik heb niets te verbergen."
Die houding wordt vaak in verband gebracht met de invloed van het calvinisme op de Nederlandse geschiedenis, al is dat zeker niet de enige verklaring.
Binnen de calvinistische traditie is ieder mens verantwoordelijk voor zijn eigen leven. Verlossing wordt niet bereikt door rijkdom of status te tonen. Integendeel, bescheidenheid, hard werken en eerlijkheid golden als belangrijke deugden.
Dat heeft bijgedragen aan een cultuur waarin het niet altijd wordt gewaardeerd om jezelf boven anderen te plaatsen. Niet voor niets bestaat de bekende Nederlandse uitdrukking: "Doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg."
Een ander beeld dat daarbij past, is dat van een gazon. Als één grasspriet veel hoger groeit dan de rest, wordt hij uiteindelijk gemaaid zodat alles weer gelijk oogt. Dat beeld laat zien dat er een zekere terughoudendheid bestaat tegenover mensen die zich te nadrukkelijk willen onderscheiden of willen laten zien dat ze beter zijn dan anderen.
Natuurlijk betekent dat niet dat Nederlanders geen waardering hebben voor succes of ambitie. Maar er bestaat wel een culturele voorkeur om benaderbaar te blijven, niet op te scheppen en jezelf niet boven de groep te plaatsen.
Hoe meer ik over Nederland leer, hoe meer ik ontdek dat een samenleving heel open kan lijken en tegelijkertijd haar privacy zorgvuldig bewaakt.
Die gedachte bracht me op een ander aspect van de Nederlandse geschiedenis: een samenleving die eeuwenlang georganiseerd was in verschillende gemeenschappen die naast elkaar leefden. Maar dat is een onderwerp voor een volgend artikel.
Tijdens het schrijven van dit artikel stuitte ik op een video die de uitdrukking "Ik heb niets te verbergen" en de historische achtergrond ervan heel mooi uitlegt. Die video inspireerde me om dieper in te gaan op een onderwerp dat me al langer fascineert.
De video is in het Engels, maar via de instellingen van YouTube kun je de ondertiteling eenvoudig in je eigen taal laten weergeven. https://www.youtube.com/watch?v=WxlPMb2i1pk&list=LL&index=3
Aucun commentaire:
Enregistrer un commentaire